8 israf türü: yalın üretimde muda nasıl görülür?
Bir cümlede
Sekiz israf türü, kaybı görünür kılmak için kullanılan sınıflardır; aynı olayın geçen süresi tek ana sınıfa yazılır, diğer ilişkiler açıklama olarak saklanır.
Bu dersin sonunda
- Sekiz israf türünü somut gözlem ölçütleriyle ayırmak.
- 24 olayın sürelerini tekil olarak sınıflara dağıtıp toplam süreyi doğrulamak.
- Kayıp süre payını hesaplayarak kalan sürenin neden otomatik olarak katma değer olmadığını açıklamak.
- Aynı beklemeyi iki sınıfa yazan hesabı düzeltmek ve güvenli bir deneme seçmek.
Neden önemli
Bir çalışma alanında çok sayıda kasa bulunması, gereken parçanın zamanında bulunduğunu göstermez. Yanlış çeşitten birikmiş malzeme varken doğru parça beklenebilir. Sekiz israf türü bu farklı sorunları adlandırmaya yardımcı olur. Fazla üretim, doğrulanmış ihtiyaçtan önce veya fazla miktarda üretmektir. Stok, süreçte biriken malzeme durumudur. Bekleme, seçilen insanın veya ürünün ilerleyemediği zaman aralığıdır. Bunlar birbirini doğurabilir; ancak aynı şey değildir. Fazla üretim stoka, stok da erişim güçlüğüne yol açabilir. Birbiriyle ilişkili kayıpların tümünü aynı süreye eklemek, açıklamayı zenginleştirmek yerine toplamı yanlış büyütür.
Hareket, işin gerektirdiğinin ötesindeki uzanma, dönme veya alet arama gibi insan hareketleridir. Taşıma, malzemenin gereksiz yer değiştirmesidir. Fazla işlem, kabul edilen ihtiyaca katkısı bulunmayan ek çalışmadır. Hata, uygunsuzluk ve onun doğurduğu düzeltme veya yeniden üretim işini kapsar. Kullanılmayan yetenek ise işi yapanın bilgisinin, becerisinin ve katkısının değerlendirilmemesiyle ilgilidir. Bu son türü yalnız öneri sayısıyla veya konuşma süresiyle ölçmek doğru olmaz. Çalışanın bildirdiği sorunun nasıl incelendiği ve yanıtlandığı araştırılır. Her başlık için gözlenebilir kanıt aranır; bir kişiye olumsuz sıfat vermek israf kaydı sayılmaz.
Muda israfı, mura iş yükündeki düzensizliği, muri ise insanın veya ekipmanın güvenli sınırın üzerinde zorlanmasını anlatır. Bu kavramlar farklı soruları görünür kılar. Günün başında işsiz kalan istasyona sonra biriken işleri yetiştirme baskısı gelmesi, düzensizlik ve aşırı yüklenme incelemesi gerektirebilir. Yalnız boşta geçen dakikaları azaltmaya çalışmak, sorunun kaynağını değiştirmeyebilir. Bir kayıp, kötü iş dağılımının veya güvenilir olmayan malzeme gelişinin sonucu olabilir. Çözüm seçilirken çalışanın hareket hızı kadar işin geliş biçimi, gerekli araçlar ve güvenli çalışma koşulları da incelenir. Kayıp sınıfı bir neden kanıtı değildir.
İsraf gözlemi bir çalışan sıralaması değildir. Aynı kayıp farklı yerleşimde veya malzeme sunumunda azalabiliyorsa inceleme sistemi geliştirmeye yönelmelidir. Adet, mesafe, stok miktarı ve süre farklı ölçülerdir; doğrudan toplanmaz. Ayrıca bir sınıfta süre kaydı bulunmaması o sınıfın bütün işletmede bulunmadığını kanıtlamaz. Seçilen gözlem yalnız sınırlı koşulları temsil eder. Bu derste 24 olay tek bir çalışanın zaman çizgisinde kaydedilir. Sekiz başlığın her biri raporda yer alır; gözlenmeyen başlıklar için süre uydurulmaz. Böylece bütün sınıflar kontrol edilirken toplam kaybın yalnız gerçekten ölçülen aralıklardan oluşması sağlanır.
Formül
Toplam kayıp süre (dk) = Çakışmayan kayıp olaylarının süreleri toplamı
Olay sayısı (olay) = Sekiz sınıftaki tekil olay sayıları toplamı
Kayıp süre payı (%) = Toplam kayıp süre ÷ Gözlem süresi × 100
Diğer faaliyet süresi (dk) = Gözlem süresi − Toplam kayıp süre
Nasıl yapılır
- 1
İzlenen varlığı ve ölçü birimini seçin
Bir çalışanı, ürünü veya ekipmanı izleyin; aynı toplamda bakış açısını değiştirmeyin. K01'in zamanını inceliyorsanız başka çalışanların eş zamanlı beklemelerini bu çizgiye eklemeyin. Başlangıç ve bitişi belirleyip gözlem kapsamını yazın. Süreyi dakika veya saniye olarak tutarlı kaydedin. Stok miktarı için adet, taşıma yolu için metre gibi ayrı sütunlar kullanılabilir. Bu değerler süre toplamına girmez. Aynı olayı farklı kamerada veya başka notta yeniden görmek yeni olay değildir. Kayıt kimliği, yer ve zaman bilgisiyle tekilliği denetleyin. Ölçüm sınırını açık yazmak, daha sonra ortaya çıkacak yüksek toplamın gerçekten kayıptan mı yoksa kapsam karışıklığından mı kaynaklandığını anlamayı sağlar.
- 2
Gözlemi yorumsuz olaylara ayırın
Takımın çekmecede aranmasını, malzeme gelene kadar durulmasını ve kasanın taşınmasını ayrı olaylar olarak yazın. Her aralığın başlangıcı ve bitişi görünür olmalıdır. Çalışan isteksiz gibi bir yorum yerine, alet bulunana kadar hangi faaliyetin sürdüğünü kaydedin. Süre ölçülmediyse bilinmiyor bırakın; kısa sürdüğü düşüncesiyle sıfır yazmayın. Bir olayın içinde arama bitip taşıma başladıysa ayrılabilir sınırdan iki kayıt oluşturun. Aynı aralığı tam uzunluğuyla iki satıra kopyalamayın. Gözlemin nedenini daha sonra araştırabilirsiniz; ilk kayıt, gerçekten görüleni korumalıdır. Bu ayrım hem tekrar sayısını hem süre toplamını yeniden denetlenebilir kılar.
- 3
Tek ana sınıf ve açık gerekçe atayın
Sınıflandırma kuralını gözlemden önce açıklayın. Boş elle takım arama hareket, kasayı gereksiz uzaklığa götürme taşıma olarak kaydedilebilir. Hatalı bağlantıyı düzeltme hata sınıfına yazılır. Düzeltme sırasında geçen bütün aralığı ayrıca fazla işlem olarak toplamayın. İkincil ilişkiyi açıklama sütununda saklayın. Sınıf seçilemiyorsa kaydı zorlayarak tamamlamak yerine belirsiz bırakıp doğrulayın. Kuralın amacı olayın bütün nedenlerini tek sözcükte açıklamak değildir; aynı süreyi toplamda bir kez saymaktır. Farklı gözlemciler aynı kaydı farklı sınıflandırıyorsa örneği birlikte inceleyin. Ortak tanım oluşmadan sınıf yüzdelerini karşılaştırmak yanıltıcı olur.
- 4
Fazla üretim, stok ve beklemeyi ayrı denetleyin
Fazla üretimi görmek için üretilen miktarı doğrulanmış ihtiyaçla ve ihtiyaç zamanı ile karşılaştırın. Stok için miktar, ürün çeşidi ve bulunduğu yer gerekir. Bekleme için izlenen varlığın ilerleyemediği süre kaydedilir. Bir kasanın beklemesi ile çalışanın beklemesi aynı zaman çizgisi değildir. Stok miktarı bilinmiyorsa bekleme süresinden adet tahmin etmeyin. Biriktirmenin gerekçesi kesintiye karşı koruma ise gereken miktarın nasıl belirlendiğini sorun. Gözlemde bu üç başlığın ilişkisini açıklamak yararlıdır; fakat tek zaman aralığını üç kez toplamak değildir. Başlıkta kayıt bulunmaması ayrıca veri ihtiyacını gösterebilir. Yokluk kararı için uygun kapsamda başka gözlem gerekebilir.
- 5
Kullanılmayan bilgiyi kanıtıyla inceleyin
K01'in daha önce bildirdiği erişim sorununun kaydını ve verilen yanıtı araştırın. Önerinin uygulanmamış olması tek başına bilginin kullanılmadığını göstermez; güvenlik veya uygulanabilirlik gerekçesiyle reddedilmiş olabilir. Gerekçeli yanıtın verilip verilmediğini kontrol edin. Bir görüşmenin süresini otomatik olarak kayıp hanesine yazmayın. İyileştirme için gerekli konuşma faydalı bir destek işidir. Bilgi değerlendirilmediğinde oluşan ek iş ayrıca ölçülebilir; aynı ek süre başka kayıtta bulunuyorsa tekrar eklenmez. Çalışanın görüşünü dinlerken çözümü peşinen belirlemeyin. Sorunu bildirme, değerlendirme, deneme ve geri bildirim adımlarının hangisinde kopukluk olduğunu anlamaya çalışın.
- 6
Olay sayısını ve süre toplamını kapatın
Sınıf toplamlarını hem olay sayısı hem süre için ayrı çıkarın. Olay sayısının kaynak kayıtlarla eşit olduğunu doğrulayın. Sonra bütün zaman aralıklarının seçilen çizgide çakışmadığını kontrol edin. Tek çalışanın zamanını izleyen kayıpta kayıp toplamı gözlem süresini aşamaz. Aşmaması da tek başına doğruluk kanıtı değildir; daha küçük bir çift sayım yine bulunabilir. Boşluk kalan süreyi diğer faaliyetler olarak gösterin. Bu bölümün tamamına değerli iş etiketi vermeyin; gerekli kontrol ve başka destek işleri içerebilir. Oranı yalnız tamamlanmış süre kaydı üzerinde hesaplayın. Eksik süre varsa kapsanan bölümü açıkça belirtin.
- 7
Önceliği güvenli bir denemeye dönüştürün
Süre büyüklüğünü, tekrar sıklığını, güvenliği ve kaliteyi birlikte değerlendirin. En uzun kayıp her koşulda ilk müdahale değildir; ciddi bir tehlike öncelik gerektirebilir. Alet aramayı azaltmak için kullanım yerini düzenlemek veya malzeme beklemeyi azaltmak için besleme koşulunu değiştirmek düşünülebilir. Yeni konumun geçişi kapatmadığını ve malzeme ağırlığının güvenle taşındığını doğrulayın. Çalışana daha hızlı yürümesini söylemek, uzak yerleşimi düzeltmez. Aynı ürün ve benzer koşulda yeniden ölçün. Kayıp başka sınıfa veya istasyona taşındıysa bunu sonuçtan saklamayın. Deneme, tek bir sınıf puanını düşürmek yerine kabul edilen ürünün güvenli akışını geliştirmelidir.
Çözülmüş örnek
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Gözlem kapsamı | K01; kesintisiz 52 dk; 24 kayıp olayı |
| Fazla üretim | 0 olay; kayıtlı süre 0 dk |
| Stok | 0 olay; kayıtlı süre 0 dk |
| Bekleme | 6 olay; 2 dk + 2 dk + 2 dk + 2 dk + 2 dk + 1 dk = 11 dk |
| Hareket | 6 olay; 1 dk + 1 dk + 1 dk + 1 dk + 1 dk + 2 dk = 7 dk |
| Taşıma | 5 olay; 1 dk + 1 dk + 1 dk + 1 dk + 1 dk = 5 dk |
| Fazla işlem | 4 olay; 1 dk + 1 dk + 1 dk + 1 dk = 4 dk |
| Hata | 3 olay; 1 dk + 1 dk + 1 dk = 3 dk |
| Kullanılmayan yetenek | 0 olay; kayıtlı süre 0 dk |
| Olay kapanışı | 0 + 0 + 6 + 6 + 5 + 4 + 3 + 0 = 24 olay |
| Süre kapanışı | 11 dk + 7 dk + 5 dk + 4 dk + 3 dk = 30 dk |
| Sonuç | 30 dk ÷ 52 dk × 100 ≈ %57,69 kayıp; 52 dk − 30 dk = 22 dk diğer faaliyet |
Kayıtlar K01'in aynı zaman çizgisindeki çakışmayan aralıklardır. Bekleme malzeme eksikliğine, hareket takım aramaya, taşıma gereksiz kasa yoluna, fazla işlem gerekçesiz ikinci silmeye, hata ise uygunsuz bağlantının düzeltilmesine aittir. Her olayın süresi yalnız bir başlıkta bulunur. Sekiz sınıfın tamamı tabloda görünür; üç sınıfta bu süre kaydına giren olay yoktur. Bu durum başka vardiyada veya başka kapsamda aynı israfın bulunmadığını kanıtlamaz.
Önce olay toplamı 24 olay olarak kapatılır. Sonra süre toplamı 30 dk bulunur. Olay sayısının çok olması, süre etkisinin mutlaka en büyük olması değildir: hareket ve beklemede aynı sayıda olay vardır, fakat bekleme toplamı daha uzundur. Kayıp payı 30 dk ÷ 52 dk × 100 ≈ %57,69 değerindedir. Bir ondalıkla sunulursa %57,7 olur. Kalan 22 dk içinde hangi işlerin bulunduğu ayrıca incelenmelidir. Bu kalan bölüm otomatik olarak katma değer değildir.
Tablo ilk deneme için malzeme beklemesini araştırmayı destekler; nedenin çözüldüğünü kanıtlamaz. Malzemenin nerede ve hangi çağrıya göre hazırlandığı incelenir. Taşıma yolundaki bir güvenlik sorunu varsa süre sırası beklenmeden ele alınır. Takım yerini değiştirmek gibi başka bir seçenek de aynı ürün koşulunda denenebilir. Sonraki ölçümde süre azalırken hatalı bağlantıların veya yük taşımanın artıp artmadığı kontrol edilir.
Sınıf dağılımını yorumlarken gözlem seçiminden doğan sınır da belirtilmelidir. Malzeme gelmediği bilinen bir başlangıcı özellikle izlemek, sorunun nasıl oluştuğunu anlamaya yarayabilir; bu gözlem sıradan bütün çalışma zamanlarının payını doğrudan vermez. Rastlantısal olmayan seçimi gizleyip kayıp yüzdesini bütün güne yaymak yanıltıcıdır. Aynı nedenle yalnız sorunsuz işlerin gözlendiği bir kayıt da düşük kaybı kanıtlamaz. Raporda neden bu aralığın seçildiği açıklanır. Sıklık hakkında karar gerekiyorsa farklı koşulları kapsayan ek gözlem planlanır; mevcut zaman toplamı tahmini genişletilerek doldurulmaz.
İyileştirme sonrası sınıf adı değiştiğinde gerçek işin değişip değişmediği ayrıca kontrol edilir. Takım arama yerine takımın getirilmesini bekleme oluşmuşsa hareket azalırken bekleme artabilir. Bu değişim tek başına kötü veya iyi kabul edilmez; toplam süre, uygunluk ve güvenli erişim birlikte değerlendirilir. Yeni destek işini yapan başka kişinin zamanı da ayrı kapsamda izlenir. Bir çalışanın çizgisinden çıkan iş bütün sistemden çıkmış olmayabilir. Bu nedenle deneme kaydı yalnız azalan başlığı değil, yeni oluşan işleri de açıklar. Böylece kaybın çözülmesiyle başka yere taşınması birbirine karıştırılmaz.
Bu veri seti eğitim amacıyla sentetik olarak üretilmiştir; gerçek bir işletmeyi, çalışanı veya müşteri çalışmasını temsil etmez.
Yöntemin yanılttığı durum
Aynı beklemeyi iki kez toplamak
Gözlemci 11 dk malzeme beklemeyi bekleme sınıfına yazdıktan sonra, malzemenin rafta bulunmamasını stok sorunu olarak açıklıyor. Ardından aynı 11 dk süreyi stok başlığına da ekliyor. Toplam 30 dk + 11 dk = 41 dk ve oran 41 dk ÷ 52 dk × 100 ≈ %78,85 oluyor. Açıklama doğru bir neden araştırmasına işaret edebilir; fakat aynı zaman aralığı iki kez sayıldığı için süre hesabı yanlıştır. Toplamın 52 dk altında kalması bu hatayı ortadan kaldırmaz.
Düzeltmede kaynak olaylar korunur. Bekleme 11 dk olarak bir kez sayılır; stokla ilgili olası neden açıklama sütununa taşınır. Kayıp toplamı yeniden 30 dk, diğer faaliyet 22 dk olur. Yanlış hesapta diğer faaliyet 52 dk − 41 dk = 11 dk görünürdü. Böylece tek bir kopyalama, gözlenmiş başka işleri de görünmez yapar. Stok durumunu değerlendirmek gerekiyorsa ürün çeşidi ve miktarı ayrıca ölçülür; beklemenin dakikası stok adedinin yerine geçmez.
Benzer biçimde 3 dk düzeltme süresini hem hata hem fazla işlem altında toplamak doğru değildir. Ana sınıf hata seçilir, düzeltmenin hangi ek işlemleri doğurduğu not edilir. Bu tercih nedenlerin tek olduğu anlamına gelmez. Amaç, neden ilişkilerini saklarken geçen sürenin fiziksel sınırını korumaktır. Çözüm sonrasında aynı toplam yeniden kurulmalı; başka isim verilerek kaybolmuş görünen süre gerçek kazanç kabul edilmemelidir.
Bu veri seti eğitim amacıyla sentetik olarak üretilmiştir; gerçek bir işletmeyi, çalışanı veya müşteri çalışmasını temsil etmez.
Sık yapılan hatalar
- Çift sayım: Bir aralığı iki israf başlığına tam süreyle eklemeyin; tek ana sınıf seçip ikincil ilişkiyi açıklamada tutun.
- Birim karışıklığı: Stok adedini, taşıma metresini ve kayıp dakikasını tek toplamda birleştirmeyin; her biri farklı inceleme sorusunu yanıtlar.
- Sıfırdan yokluk çıkarmak: Kayıt bulunmayan sınıfı bütün işletmede yok saymayın; gözlem sınırının bu soruya uygun olup olmadığını inceleyin.
- Kişiyi suçlamak: Arama veya beklemeyi çalışanın isteksizliği olarak yorumlamayın; yerleşimi, malzeme sunumunu ve iş koşullarını kanıtla araştırın.
- Hızı çözüm sanmak: Uzak takıma daha hızlı yürümek yerine gereksiz yolun nedenini değiştirin; güvenli erişimi ve uygun ürün sonucunu koruyun.
Testler ve laboratuvarlar Yamazo One ile açılır
Ücretsiz akademi üyeliği dersleri okumak içindir. Mini testler, alıştırmalar, vakalar, modül testleri, laboratuvarlar ve sertifika sınavı Yamazo One lisansı olan firmaların çalışanlarına ve Yamazo iş ortaklarına açıktır.
Firmanın Yamazo One lisansı varsa akademiye o firmanın iş e-postasıyla gir. İş ortağıysan iş ortağı hesabının e-postasıyla gir.
Yamazo One'ı incele