Darboğaz ve çıktı hızı: hattın kapasitesi nasıl bulunur?

Neden önemli

Darboğaz, seçilen ürün karışımı ve dönem için sistemin çıkışını sınırlayan kaynaktır. En uzun çevrim veya en büyük kuyruk, inceleme başlangıcı olabilir; tek başına kesin sonuç değildir. Bir istasyonda paralel kaynak bulunabilir, başka bir istasyon ortak çalışanı bekleyebilir. Ürünler farklı yollardan geçiyorsa bütün ürünler aynı kapasiteyi tüketmez. Bu nedenle önce akış yolu ve kaynak düzeni çizilir. Ardından kullanılabilir zaman, çevrim başına miktar, duruşlar ve kalite birlikte değerlendirilir. Darboğaz bir makinenin değişmez kimliği değildir; koşullar değiştiğinde sınırlayıcı kaynak da değişebilir.

Kapasite ile gerçekleşen üretim hızı ayrı kavramlardır. Kayıpsız kapasite, açık varsayımlar altında erişilebilecek üst sınırı gösterir. Gerçekleşen hız ise belirli sürede çıkan sağlam adedin o süreye bölünmesidir. Kapasite sınırının altında çalışılması mutlaka makinenin yavaşlığı anlamına gelmez. Malzeme eksikliği, sonraki yerin dolması, arıza veya talebin düşük olması çıkışı azaltabilir. Duruşları süreden çıkararak bulunan çalışma hızı, bütün vardiyanın sonucu gibi sunulmamalıdır. Hızın paydasını değiştirmek bir iyileştirme değildir. Aynı dönemin farklı hızları ancak kapsamları açıkça yazıldığında birlikte anlamlıdır.

Darboğaz önündeki stok yararlı bir gözlem olsa da stokun neden oluştuğu sorgulanmalıdır. Toplu malzeme gelişi kısa süreli kuyruk yaratabilir. Yanlış sıralama veya eksik bilgi de birikime yol açabilir. Sınırlayıcı kaynağın önünde besleme bulunduğu hâlde sürekli çalışması, sonrasında ise kaynakların malzeme beklemesi daha güçlü kanıt sağlar. Yine de zaman içinde kayıt gerekir. Bir istasyonun boş durması her zaman israfı artıran yerel sorun değildir; fazla kapasitenin talebe göre beklemesi olabilir. Ama darboğazın malzeme veya çıkış alanı beklemesi sistem kapasitesini kullanmayı engelleyebilir.

İyileştirme seçeneği sistemin sağlam çıkışıyla değerlendirilir. Zaten yeterli kapasitesi bulunan kaynağı hızlandırmak, yalnız ara stoku büyütebilir. Buna karşılık darboğazı besleyen işte güvenilirliği artırmak veya çıkışını boşaltmak sistem sonucunu geliştirebilir. Amaç bütün makineleri sürekli çalıştırmak değildir. Önce en büyük sistem kaybı belirlenir, sonra küçük ve doğrulanabilir müdahale seçilir. Yeni kapasite hesabında bütün kaynaklar yeniden karşılaştırılır; eski darboğaz hızlandığında bir sonraki sınıra ulaşılabilir. Yerel çevrim azalması ile sistem üretim artışı aynı yüzde olmak zorunda değildir. Yatırım kararı bu ayrım görünmeden verilmemelidir.

Formül