Ölçüm verisinin kaynağı ve sürümü
Bir cümlede
Bir süre ancak kaynağına, eleman tanımına, ölçüm zamanına ve metot sürümüne bağlandığında yeniden incelenebilir bir kanıta dönüşür.
Bu dersin sonunda
- 24 kayıtta kaynak, metot, zaman ve sürüm alanlarının tamlık oranlarını hesaplamak.
- Birden çok eksik taşıyan kayıtları yalnız bir kez sayarak tam kayıt sayısını bulmak.
- Farklı eleman tanımlarıyla ölçülen süreleri karşılaştırılabilir serilere ayırmak.
- Ham kaydı koruyan düzeltme zinciri ve yeniden üretilebilir sonuç teslimi tanımlamak.
Neden önemli
Ölçüm verisinin kaynağı ve sürümü, bir sayının hangi işi temsil ettiğini açıklayan bağdır. 8,00 sn yazan bir hücre, tek başına ölçüm kanıtı değildir. Bu sürenin hangi kayıttan, hangi eleman tarifinden ve hangi metotla elde edildiği bilinmelidir. Kayıt zamanı, gözlem sırası ve metot sürümü de sonraki yorumları etkiler. Bir raporun ortalaması doğru hesaplanmış olsa bile yanlış kapsamların birleşmesi sonucu geçersiz kılabilir. Veri zinciri, aritmetiği doğrulamadan önce neyin hesaplandığını doğrulamaya yarar. Kaynağı bilinmeyen süreyi diğerlerine benziyor diye onaylamak, bu zincirin eksik halkasını gizler.
Tamlık ile karşılaştırılabilirlik farklıdır. Bütün alanları dolu iki kayıt, farklı başlangıç veya bitiş tanımlarına ait olabilir. Biri aletin bırakılmasına, diğeri uygun parçanın kutuya konmasına kadar sürüyorsa aynı eleman adı altında bile farklı işler ölçülmüştür. Sürüm bilgisi bu değişimi görünür kılar; tek başına bir sürüm numarası yazmak yeterli değildir. Her sürümün hangi iş sırası, alet, yerleşim ve kabul koşuluna ait olduğu açıklanır. Birimleri eşitlemek, kapsamları eşitlemez. Saniye cinsine çevrilen bütün değerleri aynı ortalamaya almak bu nedenle güvenilir bir yöntem değildir.
Eksik alan sayısıyla eksik kayıt sayısı da birbirinden ayrılır. Bir ölçümün hem kaynağı hem zamanı bilinmiyorsa iki alan eksiktir, ancak inceleme bekleyen tek kayıt vardır. Alan yüzdelerini toplayarak tam kayıt oranı üretmek, eksiklerin örtüşmesini gözden kaçırır. Önce her kayıt için durum belirlenir, sonra toplamlar bulunur. Denetim tablosu, hangi kayıtların hangi nedenle ayrıldığını göstermelidir. Dışlanan kayıtların sonuçtan silinmesi, veri zincirini zayıflatır. Eksikliği açık statüde saklamak ve çözümünü kaydetmek, yalnız temiz görünen bir sonuç tablosu teslim etmekten daha değerlidir.
Düzeltme yapılması hata değildir; düzeltmenin iz bırakmadan eski kaydın üstüne yazılması sorundur. Ham ölçüm korunmalı, yeni değer hangi nedenle ve hangi sürümle üretildiğine bağlanmalıdır. Eski raporun hangi kayıt kümesini kullandığı da bilinebilmelidir. Böylece değişen sonucun üretim iyileşmesinden mi, eleman tanımından mı yoksa veri düzeltmesinden mi geldiği incelenebilir. Bu dersin hedefi karmaşık bir bilgi sistemi kurmak değildir. Az sayıda açık kimlik, durum ve sürüm alanıyla yeniden üretilebilir bir karar yolu oluşturmaktır. Gereksiz kişisel veri toplamak bu yolun ön koşulu değildir.
Veri zincirinin bir başka yararı, sonuca katılan kayıt kümesinin zaman içinde değişmesini görünür kılmasıdır. Yeni ölçümler eklendiğinde ortalama değişebilir; bu değişim metodun iyileştiğini kanıtlamaz. Eski seride başka ürün oranı daha yüksek olabilir veya yeni gözlemler farklı vardiya koşullarında toplanmış olabilir. Teslim edilen sonuç bu yüzden kayıt kimlikleri ve seçim kuralıyla birlikte tanımlanır. Aynı sayıya ulaşmak yeterli değildir; aynı kuralla aynı kapsamın yeniden seçilebilmesi gerekir. Tekrarlanan gözlemlerin ayrı kimlik alması da bağımsız bilgi yaratmaz. Kopya kayıt ile gerçek tekrar arasındaki fark kaynak bağlantısından anlaşılmalıdır. Denetim sırasında benzer süreleri yalnız benziyor diye kopya saymayın; farklı çevrimler aynı sürede tamamlanabilir. Karar için kaynak, zaman ve eleman bağlarını birlikte inceleyin. Kaydın dışlanma nedeni, sürenin uzun veya kısa olması değil, önceden yazılmış kabul koşulunu karşılamaması olmalıdır. Uygun fakat yavaş bir çevrimi görünmeden çıkarmak, veri temizliği değildir. Onu neden sınıflandırdığınızı açıklamak ve etkisini ayrı göstermek, ölçüm sonucunun güvenilirliğini korur. Böylece veri düzeni yalnız arşivleme işi olmaktan çıkar, karşılaştırmanın dayanağı hâline gelir.
Formül
Alan tamlığı (%) = İlgili alanı dolu kayıt sayısı ÷ Toplam kayıt sayısı × 100
Tam kayıt sayısı (kayıt) = Toplam kayıt − En az bir zorunlu alanı eksik benzersiz kayıt
Tam kayıt oranı (%) = Tam kayıt sayısı ÷ Toplam kayıt sayısı × 100
Seri ortalaması (sn/çevrim) = Aynı kapsam ve sürümdeki süreler toplamı ÷ O serinin gözlem sayısı
Dersin devamı akademi hesabıyla açılır
Akademi hesabı ücretsizdir; iş e-postanla açılır ve onaylandıktan sonra kullanılır.
- Adım adım nasıl yapılır
- Gerçek sayılarla çözülmüş örnek
- Yöntemin yanılttığı durum
- Sık yapılan hatalar