İstatistiksel süreç kontrolü: zaman sırası ve özel nedenler

Neden önemli

Bir süreçten çıkan ölçümlerin birbirine eşit olması beklenmez. Aynı iş tanımı korunsa bile küçük değişimler oluşur. İstatistiksel süreç kontrolü bu değişimi zaman ekseninde değerlendirir. Soru yalnız ortalamanın hedefe yakın olup olmadığı değildir; değişimin aynı süreç davranışından gelip gelmediği de sorulur. Kontrol grafiği, önceki gözlemlerden hesaplanan bir başvuru düzeniyle yeni gözlemleri karşılaştırır. Bir noktanın sınır dışına çıkması araştırma işaretidir. Sinyalin nedeni doğrudan grafikten okunmaz. Ayar, malzeme, ölçüm veya kayıt hatası gibi açıklamalar, olay zamanındaki kanıtlarla sınanmalıdır. Grafik nedenin adını vermez; nerede araştırma gerektiğini gösterir.

Ürün şart sınırları, ürünün hangi değerlerde kabul edileceğini belirtir. Kontrol sınırları ise izlenen sürecin değişkenliği ve seçilen grafik yapısıyla hesaplanır. Bunların kaynağı ve amacı farklıdır. Bütün ürünler şart içinde kalırken süreçte bir değişim sinyali oluşabilir. Tersine, süreç istatistiksel olarak kararlı görünürken dağılımın bir bölümü kabul aralığının dışında bulunabilir. Bu nedenle “kontrol altında” sözü “bütün ürünler uygundur” anlamında kullanılmaz. Ürün kararı için şart ve geçerli ölçüm gerekir; süreç davranışı için zaman sırası ve uygun kontrol grafiği incelenir. İki karar aynı raporda ayrı başlıklarla gerekçelendirilir.

Alt grup, benzer kısa dönem koşullarında birlikte alınan ölçümlerdir. Burada her alt grupta art arda alınmış beş ürün ölçümü vardır. Alt gruplar arasındaki sıra üretim zamanını korur. Grup ortalaması konumdaki değişimi, açıklık ise grup içindeki yayılımı izlemeye yardım eder. Açıklık, en büyük değerden en küçük değerin çıkarılmasıdır. Ölçümleri önce küçükten büyüğe sıralayıp sonra gruplamak süreçte yaşanan koşulları yeniden yazmak olur. Böyle grupların hesapları doğru yapılsa bile grafik asıl zaman davranışını temsil etmez. Grupların hangi örnekleme düzeninden geldiği, katsayı seçimi kadar önemlidir.

Bir kontrol grafiğinin güvenilirliği, hesaplanan çizgilerin düzgün görünmesine bağlı değildir. Ölçüm tanımı, örnekleme sıklığı, veri kaydı ve tepki düzeni birlikte kurulmalıdır. Sinyal görüldüğünde ürünü koruma kararı gerekebilir; fakat her dalgalanmada ayar değiştirmek sürece ek değişim de katabilir. Önceden tanımlanan araştırma kuralları bu nedenle gereklidir. Veri görüldükten sonra yalnız istenen sonucu veren kuralı seçmek doğru değildir. Bu derste önce açıklık grafiği, sonra ortalama grafiği incelenir. Sınır aşımı ve zaman dizisi birlikte değerlendirilir; sinyal bulunmaması gelecekte hiç sorun oluşmayacağı yönünde kesinlik sağlamaz.

Formül