Öncelik diyagramı, konumsal ağırlık ve hat verimi

Ders 5.5
12 dkOpsida Teknoloji · Son gözden geçirme: 30 Ekim 2026

Bir cümlede

Öncelik diyagramı görevlerin zorunlu sırasını kurar; konumsal ağırlık uygun görevler arasından aday seçer, hat verimi ve denge kaybı seçilen dağılımı açık bir çevrim tabanında değerlendirir.

Bu dersin sonunda

  • Görev listesinden döngüsüz bir öncelik diyagramı kurup başlangıçta uygun görevleri belirlemek.
  • Her görevin konumsal ağırlığını kendisi ve benzersiz ardıllarının süreleriyle hesaplamak.
  • 50 sn/adet hedefte en yüksek ağırlıklı uygun ve sığan görevlerle iki istasyonlu aday üretmek.
  • 80 sn/adet iş için hat verimini ve denge kaybını hesaplayıp sezgisel kuralın en iyilik sınırını açıklamak.

Neden önemli

Öncelik diyagramı, görevleri süre sırasına koyan bir liste değildir. Her düğüm somut bir işi, her ok o işin başka bir işten önce tamamlanması zorunluluğunu gösterir. Bir göreve birden çok ok geliyorsa hepsinin koşulu sağlanmalıdır. Diyagramın dallanması işlerin aynı anda yapılabileceğini de kendiliğinden kanıtlamaz; yalnız zorunlu sıra bakımından seçenekler olduğunu gösterir. Görevlerin hangi istasyonda yapılacağını belirlemek için bu ilişkiler bir atama kuralıyla birlikte kullanılır. Bu derste önce ilişkiler kurulur, ardından konumsal ağırlıkla aday üretilir. Ekipman ve yetkinlik denetimi önceki derste öğrenilen kabul sürecine bırakılır; aday üretmek son onay anlamına gelmez.

Konumsal ağırlık bir görevin kendi süresiyle, ondan sonra gelmesi gereken bütün benzersiz görevlerin sürelerinin toplamıdır. Bu değer yalnız uzun işi değil, arkasında ne kadar iş bulunduğunu da dikkate alır. Bir ardıla iki farklı yoldan ulaşılması onu iki ayrı görev yapmaz. Aynı süre ağırlık hesabında bir kez sayılır. Başlangıçta yalnız öncülü olmayan görevler seçilebilir. Sonra her atamadan sonra uygun görevler yeniden belirlenir. En yüksek ağırlık, uygunluk koşulunu geçersiz kılmaz. Henüz öncülü bitmemiş bir görev sırf ağırlığı büyük diye seçilemez. Benzer biçimde kalan süreye sığmayan görev de istasyona zorla yerleştirilemez.

Bu tür bir kural çok sayıda olası dağılım arasında sistematik başlangıç sağlar. Her seçimde aynı ölçüt kullanıldığı için karar izlenebilir; hangi görevin neden önce seçildiği açıklanabilir. Buna karşılık sezgisel sıralama her problemde en iyi çözümü bulma kanıtı değildir. En az istasyon, en kısa en yüksek yük ve en kolay uygulama farklı amaçlardır. Bir dağılım bu amaçlardan birinde iyi olurken diğerinde daha zayıf kalabilir. Bu nedenle sonuç, kullanılan hedef ve kabul koşullarıyla birlikte yazılır. Bir alt sınırla eşleşme varsa yalnız o ölçüt bakımından neyin kanıtlandığı söylenir; bütün amaçlar için genel bir en iyilik iddiası kurulmaz.

Hat verimi ve denge kaybı, oluşan dağılımın toplam zaman alanını nasıl kullandığını özetler. Hangi çevrimin paydaya konduğu açık olmalıdır. Hedef çevrimle yapılan değerlendirme ile daha kısa ideal çevrimden yapılan değerlendirme farklı sonuç verebilir. Yüzdeyi büyütmek için iş içeriğine bekleme eklenmez; sınıflandırma değişikliğiyle kayıp yok edilmez. Aynı işleri farklı istasyonlara atamak toplam insan işini koruyabilir, ancak en yüksek yükü değiştirebilir. Bu derste diyagramdan adaya, adaydan sayısal karşılaştırmaya ilerlenir. Son karar için önceliklerin yanı sıra kaynakların ve güvenli uygulamanın da doğrulanması gerektiği her aşamada korunur.

Formül

Konumsal ağırlık (sn) = Görevin süresi + Bütün benzersiz ardıllarının süreleri

İstasyon alt sınırı (istasyon) = Toplam iş (sn/adet) ÷ Hedef çevrim (sn/adet), yukarı tam sayıya yuvarlanır

Kalan süre (sn/adet) = Hedef çevrim − Atanmış yük

Hat verimi (%) = Toplam iş ÷ (İstasyon sayısı × Seçilen çevrim) × 100

Denge kaybı (%) = 100 − Hat verimi

Gövde, iç parça, conta, kapak ve kontrol görevlerinin öncelik diyagramı; görev süreleri 18, 27, 16, 23 ve 14 sn/adettir.Gövde18 sn1İç parça27 sn1Conta16 sn2Kapak23 sn2Kontrol14 sn3İst. 1Gövde 18İç parça 2745 ≤ 50İst. 2Conta 16Kapak 2339 ≤ 50İst. 3Kontrol 1414 ≤ 50Hedef 50 sn
Ana çözümlü örnekten ayrı bu beş görevli şekilde konumsal ağırlıklar gövde için 98, iç parça için 64, conta için 53, kapak için 37 ve kontrol için 14 sn’dir. Kapak ve kontrole iki farklı yoldan ulaşılması bu ardılları iki kez saydırmaz. 50 sn/adet hedefte ağırlık kuralı 45, 39 ve 14 sn/adet yüklü üç istasyon üretir. Bu veri seti eğitim amacıyla sentetik olarak üretilmiştir; gerçek bir işletmeyi, çalışanı veya müşteri çalışmasını temsil etmez.

Dersin devamı akademi hesabıyla açılır

Akademi hesabı ücretsizdir; iş e-postanla açılır ve onaylandıktan sonra kullanılır.

  • Adım adım nasıl yapılır
  • Gerçek sayılarla çözülmüş örnek
  • Yöntemin yanılttığı durum
  • Sık yapılan hatalar
Ücretsiz akademi hesabı aç

Laboratuvar yönergesi: Üç istasyonlu hat

  • Her istasyonda 8 çevrim ölç.
  • Elemanları aşağıdaki adlarla ve bu sırayla gir. Her eleman başlangıç noktasında başlar, bitiş noktasında biter.
  • Çalışanın elemanlarını ve beklemelerini Çalışan izine, makinenin çalışmasını Makine izine gir; makine satırı makinenin başladığı andan durduğu ana kadardır.
  • Bekleme ve makine satırlarını gördüğün her seferinde ayrı satır olarak gir. Her satırı ait olduğu istasyona ata.

1. istasyon

  1. 1.Gövdeyi al, fikstüre bağla

    Başlar: sağ el gövdelere uzanır · Biter: kelepçe kolu indirilir, el ayrılır

  2. 2.Yuvayı tak

    Başlar: sol el üst raftaki sarı yuva kutusuna uzanır · Biter: beyaz yuva gövdeye oturur

  3. 3.Küreyi yerleştir

    Başlar: sol el küre tepsisine uzanır · Biter: küre yuvaya oturur

  4. 4.Kapağı elle tak

    Başlar: sağ el üst raftaki kapak kutusuna uzanır · Biter: kapak elle oturtulur, sağ el ayrılır

  5. 5.Kapağı tornavidayla sık

    Başlar: sağ el tezgâhtaki tornavidaya uzanır · Biter: tornavida tezgâha bırakılır, el ayrılır

  6. 6.Kelepçeyi aç, vanayı banda bırak

    Başlar: sağ el kelepçe koluna uzanır · Biter: vana banda bırakılır

2. istasyon

  1. 1.Vanayı banttan al, fikstüre bağla

    Başlar: sağ el banttaki vanaya uzanır · Biter: vana fikstüre yatırılır, el ayrılır

  2. 2.Mili tak

    Başlar: sol el sarı kutudaki millere uzanır · Biter: mil gövdeye girer

  3. 3.Kolu tak

    Başlar: sağ el kol kutusuna uzanır · Biter: kol mile oturur

  4. 4.Somunu tak

    Başlar: sol el somun tepsisine uzanır · Biter: somun elle oturtulur, sol el ayrılır

  5. 5.Somunu sık

    Başlar: sağ el tornavidaya uzanır · Biter: tornavida tezgâha bırakılır, el ayrılır

  6. 6.Vanayı banda bırak

    Başlar: sol el bitmiş vanayı kavrar · Biter: vana banda bırakılır

3. istasyon

  1. 1.Vanayı banttan al

    Başlar: sağ el banttaki vanaya uzanır · Biter: işçi vanayla test odasının önüne döner

  2. 2.Test edilen vanayı kasaya koy

    Başlar: sol el test odasındaki vanayı kavrar · Biter: vana kasaya bırakılır

  3. 3.Yeni vanayı test odasına koy

    Başlar: sağ el vanayı odaya indirir · Biter: vana odaya oturur, el ayrılır

  4. 4.Testi başlat

    Başlar: iki el tezgâhın önündeki düğmelere uzanır · Biter: kapak iner, iki el düğmeden ayrılır

  5. 5.Test (makine)Makine izi

  6. 6.Bekleme: test sürüyorBekleme

  7. 7.Bekleme: bantta vana yokBekleme