Pareto analizi nedir, nasıl yapılır?

Ders 9.4
12 dkOpsida Teknoloji · Son gözden geçirme: 30 Ekim 2026

Bir cümlede

Pareto analizi sıklık, süre veya maliyet toplamını ayrı ayrı sıralar; iyileştirme önceliği seçilen amaçla ve kaydın kapsamıyla birlikte belirlenir.

Bu dersin sonunda

  • Aynı olay kayıtlarından ayrı sıklık, süre ve maliyet sıralamaları çıkarmak.
  • Kategori paylarını ve kümülatif payları ara toplamlarla hesaplamak.
  • En az %80 kapsam için gereken kategori sayısını veriden seçmek.
  • Güvenlik önceliğini ve üretim miktarı farkını Pareto sıralamasının sınırı olarak değerlendirmek.

Neden önemli

Kayıp toplantısında en sık anlatılan olay, en fazla zaman kaybettiren olay olmayabilir. Çok sayıda kısa kesinti çalışanın dikkatini çekerken az sayıda uzun arıza toplam üretim zamanını daha fazla tüketebilir. Pareto analizi, kategorileri seçilmiş tek bir ölçüte göre büyükten küçüğe sıralar. Sütunlar kategori değerlerini, kümülatif çizgi ise o satıra kadar biriken payı gösterir. Sıklık seçildiğinde olay adedi, süre seçildiğinde kayıp dakika, maliyet seçildiğinde tanımlı para tutarı kullanılır. Aynı veri farklı sorular için farklı öncelikler verebilir. Amaç, bütün sıralamalarda aynı kategoriyi birinci çıkarmak değil, kararın hangi kayba odaklandığını görünür kılmaktır.

Sıralamadan önce kayıt birimi açıklanmalıdır. Bir parçadaki iki kusur iki ayrı kusur kaydı olabilir; bu toplam kusurlu parça sayısı değildir. Bir ekipmanın aynı dakikada iki nedenle durması da iki ayrı tam süre kaybı yaratmaz. Olay nedenleri ayrı not edilebilir, fakat toplam kayıp zamanı bir kez sayılmalıdır. Başlangıç, bitiş, ürün ve ekipman kapsamı aynı olmalıdır. Eksik süreli kaydı sıfır dakika kabul etmek, süre Pareto sonucunu bilinçsizce değiştirir. Kategori adlarının tutarlı olması da gerekir. Aynı olay farklı adlarla parçalanırsa küçük görünür; ilgisiz olaylar geniş bir diğer başlığında toplanırsa büyük fakat eyleme geçirilemeyen bir kategori oluşur.

Maliyet sıralaması, süre sıralamasının farklı renkle çizilmiş hâli değildir. Harcanan malzeme, onarım gideri ve üretim etkisinin nasıl değerlendiği açıkça tanımlanmalıdır. Aynı kaybı hem kaçırılan üretim değeri hem ayrıca aynı üretimin katkısı olarak eklemek çift sayım yaratabilir. Burada maliyetler karşılaştırma için verilmiş sentetik olay tutarlarıdır. Gerçek gider azalması olarak yorumlanmaları için hangi giderin gerçekten değişeceği ayrıca incelenir. Dakika ile lira tek toplamda birleştirilmez. Birden fazla amacı karşılaştırmak isteniyorsa ayrı tablolar hazırlanır; güvenlik ve zorunlu kalite koşulları para tutarına dönüştürülerek ertelenmez. Bu sınırlar, sıralamanın karar üzerindeki yetkisini belirler.

Yaygın %80 anlatımı kesin bir doğa kuralı değildir. Verinin tam olarak %80 kaybı tam olarak %20 kategoride göstermesi beklenmez. Eşik bir kapsam kararıysa, biriken payın eşiği ilk geçtiği kategori de hesaba katılır. En büyük sütun kök neden değildir; araştırmanın başlangıç alanıdır. Aynı kategoride farklı nedenler bulunabilir ve seçilen çözüm bunların yalnız bir bölümünü etkileyebilir. İyileştirmeden sonra kategori payının düşmesi tek başına başarı sayılmaz. Toplam üretim miktarı, gözlem süresi ve gerçek kayıp miktarı da karşılaştırılır. Payın değişmesi bazen başka kategorinin büyümesinden kaynaklanır; oranla birlikte pay ve payda saklanır. Bu dersin şekilleri, örnekleri, karşı örnekleri ve üç kısa sınav sorusu için veri uyarısı: Bu veri seti eğitim amacıyla sentetik olarak üretilmiştir; gerçek bir işletmeyi, çalışanı veya müşteri çalışmasını temsil etmez.

Formül

Kategori kayıp süresi (dk) = Olay adedi (olay) × Ortalama süre (dk/olay)

Kategori maliyeti (TL) = Olay adedi (olay) × Olay başına maliyet (TL/olay)

Pay (%) = Kategori değeri ÷ Aynı birimde genel toplam × 100

Kümülatif pay (%) = Sıralı birikimli değer ÷ Genel toplam × 100

Üretime göre kusur oranı (%) = Kusurlu ürün (adet) ÷ İncelenen ürün (adet) × 100

Pareto grafiği: kenar çapağı 68, yüzey izi 34, eksik delik 17, ölçü sapması 17 kayıt; toplam 136. Kümülatif çizgi %50, %75, %87,5 ve %100 değerlerinden geçer; ilk üç grup 119 kayıt ve %87,5 eder.136 kayıt · İlk 3: 119 kayıt, %87,5003425685010275136100%%8068Kenar çapağı34Yüzey izi17Eksik delik17Ölçü sapması%50%75%87,5%100
Kesikli kırmızı çizgi %80 düzeyidir. İlk iki grup %75, üçüncü eklendiğinde %87,5 kapsam sağlar. Son iki grup eşittir; eşik için bunlardan biri yeterlidir, aralarında kesin üstünlük yoktur. Bu veri seti eğitim amacıyla sentetik olarak üretilmiştir; gerçek bir işletmeyi, çalışanı veya müşteri çalışmasını temsil etmez.

Dersin devamı akademi hesabıyla açılır

Akademi hesabı ücretsizdir; iş e-postanla açılır ve onaylandıktan sonra kullanılır.

  • Adım adım nasıl yapılır
  • Gerçek sayılarla çözülmüş örnek
  • Yöntemin yanılttığı durum
  • Sık yapılan hatalar
Ücretsiz akademi hesabı aç