Sonlu kapasiteyle çizelgeleme ve salım

Ders 20.4
12 dkOpsida Teknoloji · Son gözden geçirme: 30 Ekim 2026

Bir cümlede

Sonlu çizelge, her işi gerçek kaynak takviminde çakışmadan yerleştirir; salım kuralı ise sırada bekleyecek işleri sınırsızca sahaya göndermeyi önler.

Bu dersin sonunda

  • 24 işin hazırlık ve işlem yükünü aynı makine için hesaplamak.
  • Öncül ve teslim önceliklerini koruyarak iki günlük takvim oluşturmak.
  • Makine kapanışını hesaba katarak işlerin bitişlerini doğrulamak.
  • Sonsuz kapasite hesabını reddetmek ve kontrollü salım kuralı seçmek.

Neden önemli

Sonlu kapasiteyle çizelgeleme, aynı makinenin aynı anda yalnız bir işi yapabileceğini gerçek takvim üzerinde uygular. İş süresini talep tarihinden geriye çıkarmak, kaynak o aralıkta başka işe ayrılmışsa uygulanabilir çizelge oluşturmaz. Hesapta her işin hazır olma anı, öncülleri, hazırlık süresi ve teslim koşulu bulunur. Takvimde üretime kapalı aralıklar da görünür olmalıdır. Aylık toplam kapasitenin yeterli olması günlük işlerin çakışmayacağını göstermez. Ayrıntılı çizelge, toplu planın uygulanabilirliğini iş ve kaynak düzeyinde sınayan ayrı bir çalışmadır.

Öncelik kuralı ile fiziksel uygunluk farklıdır. Erken teslimli bir iş öncelikli olabilir; ancak bileşeni hazır değilse veya öncülü bitmemişse başlatılamaz. Uygun işler arasından bir sıra seçilir. Hazırlık süresi sıraya bağlıysa sıralama toplam yükü de değiştirir. Aynı aileyi arka arkaya yapmak hazırlığı azaltabilir; fakat erken teslimli başka işi geciktirebilir. Bu nedenle yalnız makine doluluğunu artıran sıra otomatik olarak en iyi teslim sonucunu vermez. Kullanılan kural ve istisnalar açık yazıldığında çizelgenin hangi amaçla kurulduğu anlaşılır.

Salım, planlanan bir işin sahada yürütülmek üzere yetkilendirilmesidir. İşi çok erken sahaya göndermek bitişini erkene çekmeyebilir; tek makinenin önünde kuyruk büyür. Malzeme taşınır, alan dolar ve hangi işin öncelikli olduğu daha zor izlenir. Çizelge bütün gelecekteki işleri gösterebilirken salım yalnız yakın ve uygulanabilir işleri açabilir. Bu iki karar ayrıldığında planın görünürlüğü korunur, süreç içi stok sınırlanır. Malzemesi bulunmayan veya öncülü tamamlanmamış işin sırf planda göründüğü için hazır kabul edilmesi önlenir.

Çizelge tek bir kez hesaplanıp unutulmaz. Gerçek bitiş, arıza ve malzeme gecikmesi sonraki işleri etkiler. Her sapmada geçmiş kaydı silip yeni hedef yazmak yerine uygulanmamış bölüm yeniden değerlendirilir. Başlamış işi durdurmanın güvenlik, kalite ve hazırlık sonuçları ayrıca incelenir. Teslim sözü, yenilenen sonlu çizelgede mümkün olan tarihe dayanmalıdır. Bu derste sıra kuralının küresel olarak en iyi sonucu verdiği iddia edilmez; amaç verilen kısıtları sağlayan, ara sonuçları kontrol edilebilen bir çizelge ve uygulanabilir salım kararı kurmaktır. Ders kısa sınavlarındaki sayısal senaryolar için de: Bu veri seti eğitim amacıyla sentetik olarak üretilmiştir; gerçek bir işletmeyi, çalışanı veya müşteri çalışmasını temsil etmez.

Formül

İş bloğu (dk/iş) = Hazırlık (dk/iş) + İşlem (dk/iş)

Kaynak yükü (dk) = İş bloklarının toplamı

Uygun başlangıç = Kaynağın boş, malzemenin hazır ve öncüllerin tamam olduğu ilk yeterli açık aralık

Gecikme (dk) = max(0, Gerçek veya planlanan bitiş − Teslim anı)

Süreç içi iş (iş) = Salınan fakat tamamlanmayan iş sayısı

Öncül ilişkileri korunarak üç istasyona dağıtılmış beş elemanGövde18 sn1İç parça27 sn1Conta16 sn2Kapak23 sn2Kontrol14 sn3İst. 1Gövde 18İç parça 2745 ≤ 50İst. 2Conta 16Kapak 2339 ≤ 50İst. 3Kontrol 1414 ≤ 50Hedef 50 sn
Ayrı öncül ağı örneğinde 18+27 = 45 sn, 16+23 = 39 sn ve 14 sn istasyon yükleri 50 sn hedefini karşılar. Oklar hangi elemanların önce bitmesi gerektiğini gösterir. Toplam 98 sn işin üç istasyona dağıtılması, bu dersteki tek makinenin aynı anda üç iş yapabileceği anlamına gelmez. Bu veri seti eğitim amacıyla sentetik olarak üretilmiştir; gerçek bir işletmeyi, çalışanı veya müşteri çalışmasını temsil etmez.

Dersin devamı akademi hesabıyla açılır

Akademi hesabı ücretsizdir; iş e-postanla açılır ve onaylandıktan sonra kullanılır.

  • Adım adım nasıl yapılır
  • Gerçek sayılarla çözülmüş örnek
  • Yöntemin yanılttığı durum
  • Sık yapılan hatalar
Ücretsiz akademi hesabı aç