Malzeme ihtiyaç planlamasında netleştirme ve zamanlama

Ders 20.2
12 dkOpsida Teknoloji · Son gözden geçirme: 30 Ekim 2026

Bir cümlede

MRP, ürün ağacından gelen brüt ihtiyacı kullanılabilir stok ve zamanında girişlerle netleştirir; yeni emrin ne zaman başlatılması gerektiğini hesaplar.

Bu dersin sonunda

  • 100 adet ürünün bileşen ihtiyacını ürün ağacı katsayısıyla hesaplamak.
  • Hazır stok ve zamanında girişi kullanarak 100 adet net ihtiyacı bulmak.
  • İkmal süresinden planlanan giriş ve başlatma tarihlerini türetmek.
  • Geç giriş, kalite blokesi veya geçmiş başlatma tarihi için uygun kararı seçmek.

Neden önemli

Malzeme ihtiyaç planlaması, kısa adıyla MRP, hangi parçadan ne kadar ve ne zaman gerekeceğini birbirine bağlı hesaplarla belirler. Bitmiş ürünün talebi ürün ağacındaki kullanım miktarlarıyla bileşenlere çevrilir. Bu brüt ihtiyaçtır. Elde kullanılabilir malzeme ile ihtiyaç anına kadar kesinleşmiş girişler düşüldüğünde yeni karşılanması gereken miktar bulunur. Hesabın yararı, satın alma ve üretim ihtiyaçlarını tarihle birlikte görünür kılmasıdır. Buna karşılık doğru net miktar, malzemenin gerçekten temin edildiğini veya üretim kapasitesinin yeterli olduğunu tek başına kanıtlamaz.

Stok sayısı kadar kullanılabilirlik de önemlidir. Kalite nedeniyle ayrılmış, başka siparişe tahsis edilmiş veya fiziksel olarak bulunamayan malzeme serbest stok gibi kullanılamaz. Kesinleşmiş bir satın alma siparişinin tarihi de ihtiyaç tarihiyle karşılaştırılır. İhtiyaçtan sonra gelecek miktarı bugünkü açığı kapatmış saymak, doğru çıkarma işlemiyle yanlış teslim sözü vermektir. Bu nedenle kayıt yalnız miktar içermez; parça kimliği, ölçü birimi, kullanılabilir tarih ve durum birlikte bulunur. Belirsiz bir giriş, doğrulanmış girişle aynı güven düzeyinde gösterilmez.

Zamanlama net ihtiyacın geriye doğru ötelenmesidir. Girişin gerektiği tarihten ikmal süresi çıkarılarak emrin başlatılması gereken tarih bulunur. Bu süre yalnız makinedeki işlemden oluşmayabilir; tedarik, taşıma ve kabul koşullarının tanımlı toplamını içerebilir. Aynı beklemeyi iki kez eklemek veya gerekli kabul süresini dışarıda bırakmak sonucu değiştirir. Çalışma takvimiyle takvim süresi de ayrılmalıdır. Sürenin hangi günleri saydığı bilinmeden bulunan tarih uygulanabilir başlatma tarihi sayılamaz. Tarih hesabının varsayımı miktar hesabı kadar görünür olmalıdır.

MRP hesabı karar desteğidir; eksik veriyi kendiliğinden tamamlayan bir güvence değildir. Yanlış ürün ağacı katsayısı tüm alt seviyelere yayılır. Geçmişte kalmış başlatma tarihi, geçmişe emir açılarak çözülemez. Önce mevcut malzeme, açık sipariş ve gerçek kapasiteyle uygulanabilir seçenek incelenir. Saha çekme sisteminin hangi bileşenlerde emir ürettiği de bilinmelidir; aynı ihtiyaç ikinci kez üretime verilmez. Netleştirme, zamanlama ve salım böylece ayrı kontrollerden geçer. Hesap doğru olsa bile sınırdaki karar yanlışsa fazla stok veya teslim açığı oluşabilir. Ders kısa sınavlarındaki sayısal senaryolar için de: Bu veri seti eğitim amacıyla sentetik olarak üretilmiştir; gerçek bir işletmeyi, çalışanı veya müşteri çalışmasını temsil etmez.

Formül

Brüt ihtiyaç (adet bileşen) = Ürün miktarı (adet ürün) × Kullanım (adet bileşen/adet ürün)

Net ihtiyaç (adet) = max(0, Brüt ihtiyaç + Hedef dönem sonu stok − Önceki kullanılabilir stok − Zamanında kesinleşmiş giriş)

Dönem sonu kullanılabilir stok (adet) = Önceki stok + Kesinleşmiş giriş + Planlanan giriş − Brüt ihtiyaç

Planlanan başlatma tarihi = Planlanan kullanılabilir giriş tarihi − Tanımlı ikmal süresi

İşlem, kontrol, taşıma ve beklemeden oluşan ikmal süresiBaşlangıç: 180 sn4424141880Bekleme −40 sn: 140 sn4424141840Şekillendirme 44 snÇapak alma 24 snKontrol 14 snTaşıma 18 snBekleme 80 snDeğer oluşturan işlem: 68 sn68 ÷ 180 = %37,8 toplamın180 − 40 = 140 sn
Ayrı bir akışta 44+24+14+18+80 = 180 sn geçiş süresinin 68 sn’si değer oluşturan iştir (%37,8); beklemenin 40 sn azaltılması toplamı 140 sn yapar. MRP’de geriye öteleme yalnız işlem süresini değil tanımlı ikmal kapsamını kullanır; bu şekil net ihtiyaç hesabı değildir. Bu veri seti eğitim amacıyla sentetik olarak üretilmiştir; gerçek bir işletmeyi, çalışanı veya müşteri çalışmasını temsil etmez.

Dersin devamı akademi hesabıyla açılır

Akademi hesabı ücretsizdir; iş e-postanla açılır ve onaylandıktan sonra kullanılır.

  • Adım adım nasıl yapılır
  • Gerçek sayılarla çözülmüş örnek
  • Yöntemin yanılttığı durum
  • Sık yapılan hatalar
Ücretsiz akademi hesabı aç