Toplu plan ve talep–kapasite uzlaşması

Neden önemli

Toplu plan, tek tek iş emirlerini sıralamadan önce talep ile kaynakların aynı dönemde buluşup buluşamayacağını inceler. Ürün ailesi düzeyindeki adetler, o aileyi üretecek kaynağın süreleriyle çarpılır. Farklı ürünleri yalnız adet üzerinden toplamak kapasiteyi yanlış gösterir: az miktarda uzun iş, çok miktarda kısa işten fazla zaman isteyebilir. Uzlaşmanın konusu satış tahminini üretime zorla kabul ettirmek değildir. Talep, kullanılabilir süre, stok, tedarik ve teslim koşulları aynı tabloda görünür hâle getirilir. Kabul edilen kararın hangi kısıtı nasıl karşıladığı açıklanır.

Dönemlerin toplamı kadar sırası da önemlidir. Sonraki ayın boş makinesi geçmiş ayın teslimatını yapamaz. Ön üretim ise ancak ürün önceden üretilebiliyor, malzemesi bulunuyor ve uygun koşullarda saklanabiliyorsa mümkündür. Dönem sonu stok miktarı bu nedenle yalnız muhasebe sonucu değildir; gelecek teslimin hangi üründen karşılanacağını gösteren fiziksel kayıttır. Başlangıç stoku bulunmayan bir plan, ilk ayın kapasite açığını sonraki aylardaki boşlukla örtüyorsa toplam hesabı doğru olsa bile teslim koşulu sağlanmamıştır.

Talep–kapasite uzlaşmasında kullanılan süre, seçilen kaynakla aynı kapsama sahip olmalıdır. Makine saati ile insan saati birbirine eklenip ortak kapasite oluşturmaz. Aynı çalışan farklı makineleri destekliyorsa insan yükü ayrıca sınanır. Ürün başına süre hazırlığı kapsamıyorsa hazırlık yükü ayrı satırda eklenir; kapsıyorsa yeniden eklenmez. Takvimde bakım ve planlı duruş düşülmüşse aynı süre ikinci kez düşülmez. Amaç, iyimser görünen bir doluluk oranı üretmek değil, kararın hangi kaynak üzerinde uygulanabilir olduğunu göstermektir. Ürün karması değiştiğinde eski ortalama süreyi korumak da aynı sorunu yaratır. Daha uzun işlem isteyen ürünlerin payı artarsa toplam adet aynı kalsa bile yük yükselir. Bu yüzden uzlaşma tablosu yalnız toplam satış adedini değil, süreyi belirleyen aile dağılımını da taşımalıdır. Bir ürünün süresi farklı kaynakta kısalabiliyorsa aktarımın hazırlık ve taşıma gereği ayrıca doğrulanır. Kaynak aktarımından doğan ek iş, kazanç hesabından sessizce çıkarılmaz. Üretim ve planlama aynı süre tanımını onaylamadan bu seçenek temel kapasiteye eklenmez. Böylece seçeneklerin karşılaştırması yalnız başlıkta değil, hesabın bütününde aynı kapsamı korur.

Uzlaşma tek bir sayının onaylanmasıyla bitmez. Ek çalışma, ön üretim, uygun dış kaynak veya teslim değişikliği farklı sonuçlar yaratır. Güvenli çalışma sınırı ve kalite yeterliliği sağlanmadan ek saat kapasite sayılmaz. Teslim değişikliği de ancak ilgili kabul alındığında geçerli bir seçenektir. Seçilen planın yanında başlangıç varsayımları, açık kalan risk ve yeniden inceleme koşulu tutulur. Böylece sonraki ayrıntılı çizelge, gerçekleşmesi mümkün olmayan bir hedefi sessizce devralmaz; hangi yükün hangi dönemde ve hangi kaynakla karşılanacağını bilir. Ders kısa sınavlarındaki sayısal senaryolar için de: Bu veri seti eğitim amacıyla sentetik olarak üretilmiştir; gerçek bir işletmeyi, çalışanı veya müşteri çalışmasını temsil etmez.

Formül