Gözlem verisinde bütünlük ve eksikler

Neden önemli

Bir gözlem tablosunda boş hücre bulunmaması, verinin eksiksiz olduğu anlamına gelmez. Görülmeyen bir an işleme diye doldurulmuşsa tablo düzenli görünürken bilgi kaybolmuştur. Gözlem verisinde bütünlük, her planlı gözlemin ne olduğunu izleyebilmeyi gerektirir. Yapıldı mı, zamanında mı yapıldı, kaynak görünür müydü, sınıf hangi kanıta göre seçildi? Bu soruların yanıtı oran hesabından önce gelir. Gözlem kimliği, planlanan ve gerçekleşen zaman, kaynak kodu, sınıf ve kayıt durumu birlikte saklanır. Ham bilgiyle daha sonra düzeltilmiş bilgi arasındaki ilişki korunur. Sonucun yalnız sayısal olarak kapanması, bu ilişkinin doğru olduğunu göstermez.

Eksik kayıt ile sıfır olay farklıdır. Bekleme görülmeyen geçerli bir gözlem, bekleme göstergesi açısından sıfırdır; kaynak görünmediğinde bu gösterge bilinmez. İkisini aynı değere çevirmek oranı aşağı çekebilir. Eksikler özellikle yoğunluk, ekipman kesintisi veya güvenli erişim sorunu sırasında oluşuyorsa gözlenen anlar bütün planı temsil etmeyebilir. Eksik oranının küçük görünmesi bu ilişkiyi ortadan kaldırmaz. %5 eksik bile karar eşiğine yakın bir sonucu değiştirebilir. Bu nedenle eksiklerin miktarı kadar hangi gün, vardiya ve koşulda oluştuğu da incelenir. Neden kaydı faaliyet tahmini değildir; yalnız bilinmeyenin nasıl oluştuğunu açıklamaya yardım eder.

Geçerli gözlemlerden oran hesaplamak mümkündür, ancak bu oran önce gözlenen kesime aittir. Bütün plan hakkında yorum yapılacaksa eksiklerin seçilme ve kaybolma biçimi değerlendirilir. Hiçbir ek varsayım olmadan, eksiklerin tamamının bekleme olmadığı ve tamamının bekleme olduğu iki uç durum hesaplanabilir. Bunlar güven aralığı değildir; eksik değerler hakkındaki bilgisizliğin oluşturduğu mantıksal sınırlardır. Rastlantısal örnekleme hatasını içermezler. Buna rağmen kararın eksiklere duyarlı olup olmadığını açık biçimde gösterirler. Eşik bu sınırların içinde kalıyorsa eksikleri uygun sınıfa doldurarak kesin karar üretmek yerine açık kalan bilgi gereksinimi belirtilir.

Bütünlük denetimi eksiklerle sınırlı değildir. Aynı gözlemin iki kez yazılması, planlanan saatin gerçekleşen saatle değiştirilmesi, kapsam dışı kaydın içeri alınması ve sınıf sözlüğünün sonuç görüldükten sonra değiştirilmesi de hesabı bozar. Düzeltme yapılabilir; önemli olan neyin neden değiştiğinin izlenebilmesidir. Gözlemcinin sonradan hatırladığını kesin ölçüm gibi yazmak güvenilir düzeltme değildir. Kaynak kanıt yoksa bilinmeyen durum korunur. Böyle bir kayıt, düzgün görünmesi için doldurulmuş tablodan daha yararlıdır; çünkü hangi sonucun desteklendiğini ve hangi sorunun yeni gözlem gerektirdiğini dürüstçe gösterir.

Formül