Talep tahmin hatası ve kapasite koruması
Bir cümlede
Tahmin hatasının yönü ile büyüklüğü ayrı ölçülür; kapasite koruması geleceği kesinleştirmez, tanımlı dalgalanma karşısında uygulanabilir ek alan yaratır.
Bu dersin sonunda
- Gerçek talep ile önceden kaydedilmiş tahmin arasındaki işaretli ve mutlak hataları hesaplamak.
- Ortalama işaretli hata ile ortalama mutlak hatanın farklı sorularını açıklamak.
- Üç kapasite planında günlük biriken işi ve adet temelinde zamanında teslimi karşılaştırmak.
- Kısa veri dizisinden kesin hizmet olasılığı üretmeden kapasite koruması kararı vermek.
Neden önemli
Talep tahmini, belirli bir anda eldeki bilgiyle gelecekteki ihtiyaç için oluşturulan sayıdır. Gerçek talep belli olduktan sonra tahmini geriye dönük değiştirmek hatayı küçültür, fakat planlama yeteneğini geliştirmez. Bu nedenle tahminin hangi tarihte, hangi teslim dönemi ve ürün kapsamı için dondurulduğu saklanmalıdır. Aynı günün son gerçekleşmesiyle o sabah verilmiş tahmini karşılaştırmak mümkündür; gün sonunda düzeltilmiş tahminle karşılaştırmak başka bir soruyu yanıtlar. Hata hesabının güvenilirliği, çıkarma işleminden önce bu zaman ve kapsam eşleşmesine bağlıdır. Farklı tahmin ufukları açıklamasız birleştirilirse sonuç yorumlanamaz.
Hata işaretini gerçek eksi tahmin olarak tanımladığımızda pozitif değer beklenenden yüksek talebi, negatif değer beklenenden düşük talebi gösterir. Bu işaret, kapasite açığı yönünü izlemek için yararlıdır. Ancak pozitif ve negatif hatalar toplanınca birbirini götürebilir. Ortalama işaretli hatanın sıfır olması, günlük planların doğru olduğunu kanıtlamaz. Mutlak hata büyüklüğü korur ve iki yöndeki sapmayı birlikte gösterir. İki ölçüt yan yana kullanılır: biri sürekli eksik veya fazla tahmin eğilimini, diğeri dalgalanmanın büyüklüğünü anlatır. Hiçbiri tek başına teslim başarısını hesaplamaz; bunun için zaman sırası gerekir.
Kapasite koruması, planlanan yükün üstünde gerçekten kullanılabilecek kaynak alanıdır. Bu alan yalnız çizelgede boş saat değildir; doğru ekipman, yetkin çalışan ve malzeme birlikte bulunmalıdır. Ayrıca koruma ile stok aynı şey değildir. Daha önce üretilmiş uygun ürün talebi karşılayabilir, fakat bu derste başlangıç stoku olmadan günlük kapasiteye bakılır. Bir günün kullanılmayan süresi fiziksel olarak ertesi güne taşınmaz. Erken üretime izin verilmiyorsa düşük talep günündeki boşluk, sonraki yoğun günde hazır ürün yaratmaz. Bu nedenle koruma kararı günlük biriken iş hesabıyla sınanır.
Geçmiş hatalardan yararlanmak, geleceğin aynı olacağını varsaymak değildir. Kısa bir dizinin en büyük hatasını karşılayan kapasite o dizi için yeterli olabilir; bunun belirli bir teslim olasılığı sağladığı söylenemez. Ürün karışımı, talep düzeni ve kaynak kayıpları değişebilir. Koruma kararı bu sınırlarla açıklanır ve farklı talep dizileriyle yeniden sınanır. Aynı ortalama talep ve aynı mutlak hata, farklı sıralarda farklı gecikme oluşturabilir. Amaç bütün belirsizliği tek yüzdeyle kapatmak değil, kararın hangi sapmayı karşıladığını ve hangi durumda yeniden ele alınacağını görünür kılmaktır.
Formül
İşaretli hata (adet) = Gerçek talep (adet) − Tahmin (adet)
Ortalama işaretli hata (adet) = İşaretli hatalar toplamı ÷ Dönem sayısı
Ortalama mutlak hata (adet) = Mutlak hatalar toplamı ÷ Dönem sayısı
Toplam mutlak hata oranı (%) = Mutlak hatalar toplamı ÷ Gerçek talepler toplamı × 100
Kapasite koruması (adet/gün) = Kullanılabilir kapasite − Planlanan günlük yük
Biriken iş (adet) = max(0, Önceki biriken iş + Günlük talep − Günlük kapasite)
Dersin devamı akademi hesabıyla açılır
Akademi hesabı ücretsizdir; iş e-postanla açılır ve onaylandıktan sonra kullanılır.
- Adım adım nasıl yapılır
- Gerçek sayılarla çözülmüş örnek
- Yöntemin yanılttığı durum
- Sık yapılan hatalar