Tedarik riski ve kaynak seçenekleri

Ders 21.4
12 dkOpsida Teknoloji · Son gözden geçirme: 30 Ekim 2026

Bir cümlede

İki tedarikçi ancak kullanılabilir kapasitesi ve ortak bağımlılıkları bilindiğinde anlamlı bir kaynak seçeneği oluşturur; firma sayısı güvence ölçüsü değildir.

Bu dersin sonunda

  • İki kaynağın görünen kapasitesiyle ortak alt kaynakla sınırlanan kapasitesini ayırmak.
  • Haftalık 600 adet ihtiyaç için normal ve tek kaynak kesintisi açıklarını hesaplamak.
  • Ortak nedenli kesintileri bağımsız olay olasılıklarıyla çarpma önerisini reddetmek.
  • Kaynak değişikliğini kalite onayı, geçiş süresi ve gerçekten ayrılmış kapasiteyle sınamak.

Neden önemli

Tedarik riski, malzemenin yalnız ortalama koşullarda gelmesini değil, tanımlı bir kesintide ihtiyacın ne kadarının karşılanabileceğini de inceler. İki farklı firmadan satın almak görünürde güvence sağlar. Ancak iki firma aynı kritik bileşeni aynı alt kaynaktan alıyorsa ortak bir kesinti ikisini birlikte etkileyebilir. Aynı taşıma geçidi, enerji bağlantısı veya özel kalıp da benzer bağımlılık yaratabilir. Bu nedenle kaynak değerlendirmesi firma adlarını saymakla bitmez. Malzeme, kapasite ve erişim bağımlılıkları ihtiyaç noktasına kadar izlenir. Bilinmeyen bağımlılık bağımsızlık olarak kabul edilmez. Amaç bütün tehlikeleri saymak değil, seçilecek kaynak düzeninin hangi olaylarda çalışacağını ve hangi olaylarda yetersiz kalacağını açıkça göstermektir.

Kapasite de tek bir sayı değildir. Tedarikçinin bütün müşterileri için toplam kapasitesi, incelenen parçaya ayrılmış kapasite veya onaylı kalite koşulunda sürdürebildiği kapasite farklı olabilir. Bir teklif belgesindeki yüksek miktar, kesinti haftasında kullanıma hazır olacağını kanıtlamaz. Kalıp değişimi, çalışan becerisi, malzeme erişimi ve başka siparişler aynı kapasiteyi sınırlar. Karşılaştırmada aynı süre birimi kullanılır; adet/gün ile adet/hafta doğrudan toplanmaz. Normal planda boş görünen payın gerçekten kullanılabilir olup olmadığı doğrulanır. Kâğıt üzerinde kalan kapasiteyle acil durumda üretilebilecek malzeme arasındaki fark, planın en önemli sınamalarından biridir. İkincil kaynak, hazırlığı tamamlanmadığında yalnız bir olasılıktır.

İki kaynak kullanımı, her kaynağın bütün ihtiyacı tek başına karşılayabildiği anlamına gelmez. Normalde toplam kapasite yeterli olsa bile birinin durması büyük açık oluşturabilir. Bu nedenle normal durum ve kesinti durumları ayrı hesaplanır. Kesinti süresi boyunca kullanılabilir stok bir süre kazandırabilir; ancak kapasite açığını kalıcı olarak kapatmaz. Acil kapasite artışı için hazırlık süresi gerekiyorsa bu süredeki açık ayrıca görünür olmalıdır. Talebi erteleme, başka ürüne geçme veya bağımsız ek kaynak açma gibi seçenekler kendi onay koşullarıyla değerlendirilir. Bir seçeneğin daha iyi olması kusursuz olduğu anlamına gelmez. Seçim, kalan açığın ve yanıt süresinin bilinmesiyle yapılır.

Olasılık hesabı ancak olayların bağımlılık yapısı biliniyorsa yararlıdır. İki kaynağın kesinti oranlarını doğrudan çarpmak, bağımsızlık varsayımı içerir. Aynı alt kaynağın durması iki firmayı birlikte etkiliyorsa bu varsayım geçersizdir. Güvenilir olasılık verisi yoksa senaryo hesabı yine yapılabilir: hangi olay, kaç adet kapasiteyi, ne kadar süreyle devreden çıkarır? Bu soru çoğu zaman ilk kararı vermek için yeterli açıklığı sağlar. Risk planı, sayısal kesinlik görüntüsü üretmek yerine hangi bilgilerin doğrulandığını ve hangilerinin açık olduğunu göstermelidir. Denenen yedek kaynak, zaman içinde izlenen bağımlılık ve güncel kapasite taahhüdü birlikte güvence oluşturur. Yalnız sözleşmede ikinci bir firma bulunması bunu sağlamaz.

Formül

Görünen toplam kapasite (adet/hafta) = Kaynak kapasiteleri toplamı

Ortak bileşenle kullanılabilir kapasite (adet/hafta) = En küçük değer: kaynak kapasiteleri toplamı veya ortak bileşen kapasitesi

Karşılanamayan ihtiyaç (adet/hafta) = En büyük değer: 0 veya ihtiyaç − kullanılabilir kapasite

Normal kapasite payı (adet/hafta) = Kullanılabilir kapasite − planlanan miktar

Stokla korunma süresi (hafta) = Kullanılabilir stok (adet) ÷ Kesintide haftalık açık (adet/hafta)

Seri üç istasyonun çevrim süreleri ve sınırlayıcı kapasite40 snİstasyon A90 adet/sa50 snİstasyon B72 adet/saDarboğaz45 snİstasyon C80 adet/saHat sınırı = 3.600 ÷ 50 sn = 72 adet/saÖlçülen çıkış: 330 ÷ 5 = 66 adet/sa
Bağımsız seri akış örneğinde 40, 50 ve 45 sn/çevrim sürelerinin sınırı 3600/50=72 adet/saattir; ölçülen 330/5=66 adet/saat ayrı sonuçtur. Seri kapasite sınırını paralel tedarikçi kapasitelerini toplamakla karıştırmayın; ortak girdi de ayrı kısıttır. Bu veri seti eğitim amacıyla sentetik olarak üretilmiştir; gerçek bir işletmeyi, çalışanı veya müşteri çalışmasını temsil etmez.

Dersin devamı akademi hesabıyla açılır

Akademi hesabı ücretsizdir; iş e-postanla açılır ve onaylandıktan sonra kullanılır.

  • Adım adım nasıl yapılır
  • Gerçek sayılarla çözülmüş örnek
  • Yöntemin yanılttığı durum
  • Sık yapılan hatalar
Ücretsiz akademi hesabı aç