Stok sınıfları ve politika seçimi

Ders 19.1
12 dkOpsida Teknoloji · Son gözden geçirme: 30 Ekim 2026

Bir cümlede

Stok politikası, malzemenin yalnız fiyatına değil, yokluğunun sonucuna, talebinin davranışına ve ikmal koşullarına göre seçilir.

Bu dersin sonunda

  • 24 malzemenin yıllık tüketim değerini ve sınıfların toplam içindeki payını hesaplamak.
  • Parasal sınıfı kritiklik ve talep değişkenliğiyle birleştirerek iki ikmal politikasını karşılaştırmak.
  • Çevrim hizmet olasılığı ile karşılanan adet oranını ayrı hesaplamak.
  • Eksik talep kaydında kesin stok kararı vermeden gereken veriyi belirlemek.

Neden önemli

Stok, gelecekteki tüketimi karşılamak için bugün elde tutulan kaynaktır. Aynı raftaki iki malzemenin aynı kuralla yönetilmesi gerekmez. Pahalı bir gövdenin sermaye etkisi yüksek olabilir; ucuz bir bağlantı parçasının yokluğu ise bütün montajı durdurabilir. Stok sınıfları ve politika seçimi bu iki sonucu birlikte görmeyi sağlar. Önce hangi kaybı sınırlamak istediğinizi tanımlarsınız, sonra bu amaca uygun gözden geçirme ve sipariş kuralını seçersiniz. Sınıflandırma bir etiketleme yarışması değildir; hangi malzemeye hangi dikkat, kayıt sıklığı ve ikmal güvencesi ayrılacağını gerekçelendiren bir karar aracıdır.

Yıllık tüketim değeri, yıllık tüketilen miktarla aynı döneme ait birim değerin çarpımıdır. Bu değer satın alınan toplam miktardan, raftaki bugünkü tutardan ve satış gelirinden farklıdır. ABC sınıflandırması malzemeleri bu büyüklüğe göre sıralar. Sınıf sınırları işletmenin amacına göre açıklanır; her veri kümesinde kendiliğinden oluşan değişmez yüzdeler yoktur. Yüksek değerli az sayıda malzemeye daha sık dikkat vermek yararlıdır. Ancak bu sıralama parçanın yokluğunda üretimin duracağını, alternatif kullanımının mümkün olduğunu veya ikmalin güvenilirliğini tek başına söylemez. Dolayısıyla değer sırasını risk sırası diye okumak yanlış sonuç üretir.

Talebin düzenliliği de politika seçimini değiştirir. Aynı aylık ortalamaya sahip iki parçadan biri her gün kullanılırken diğeri yalnız belirli ürünlerde tüketilebilir. Günlük hareketi sık izlemek ilk parça için anlamlı olabilir; seyrek ve toplu talep gösteren ikinci parçada ürün planı ve teslim taahhüdü daha belirleyicidir. Değişim katsayısı, standart sapmanın ortalamaya oranıdır ve ölçek farkını azaltarak karşılaştırmaya yardım eder. Ortalama sıfıra yakınsa bu oran kararsızlaşır. Çok sayıda sıfırlı dönemi tek oranla açıklamak yerine talebin görülme sıklığını ve görüldüğünde gelen miktarı ayrıca incelemek gerekir. Sınıflandırma için dönem toplamı yeterli görünse de politika için olay sırası gereklidir. Aynı toplam tüketim, ayın başında tek siparişle veya günlere yayılmış biçimde oluşabilir. İlk durumda teslimden önce hazır bulunması gereken miktar farklıdır. Bu nedenle yıllık değer tablosunu günlük hareket kayıtlarının yerine koymayın. Toplamlar önceliği belirler; zaman bilgisi ise hangi anda ne kadar kaynağa ihtiyaç duyulduğunu gösterir ve seçilen politikanın uygulanmasını sağlar.

Hizmet hedefinin adı da açık olmalıdır. Bir ikmal çevriminde hiç eksik yaşamama olasılığı ile toplam talep adedinin hemen karşılanan payı farklı ölçütlerdir. Az sayıda büyük eksik, bu ölçütleri farklı yönlerde etkileyebilir. Politikanın başarısı yalnız stok tutarındaki düşüş değildir; karşılanan talep, gecikme ve duruş riski aynı kapsamda izlenir. Karşılanamayan talep bekleyen siparişe dönüşüyorsa borç kaydı korunur; müşteri vazgeçiyorsa kayıp talep ayrıca kaydedilir. Depodan çıkış olmaması, talep olmaması anlamına gelmez. Bu ayrım sonraki emniyet stoğu hesaplarının da veri temelini oluşturur.

Formül

Yıllık tüketim değeri (TL/yıl) = Yıllık tüketim (adet/yıl) × Birim değer (TL/adet)

Değer payı (%) = Sınıf tüketim değeri ÷ Toplam tüketim değeri × 100

Değişim katsayısı = Talep standart sapması ÷ Ortalama talep

Gözlenen çevrim hizmet oranı (%) = Eksiksiz ikmal çevrimi ÷ Toplam ikmal çevrimi × 100

Hemen karşılanan adet oranı (%) = Hemen karşılanan talep adedi ÷ Toplam talep adedi × 100

Azalan büyüklükler ve birikimli yüzdeyi gösteren Pareto grafiği136 kayıt · İlk 3: 119 kayıt, %87,5003425685010275136100%%8068Kenar çapağı34Yüzey izi17Eksik delik17Ölçü sapması%50%75%87,5%100
Şekil ayrı bir kusur veri setinde sıralama mantığını gösterir: 68+34+17+17=136 kayıt; ilk üç grup 119/136=%87,5. ABC için kayıt sayısı yerine yıllık tüketim değeri sıralanır; %80’i geçen satırın ele alınışı ayrıca tanımlanır. Bu veri seti eğitim amacıyla sentetik olarak üretilmiştir; gerçek bir işletmeyi, çalışanı veya müşteri çalışmasını temsil etmez.

Dersin devamı akademi hesabıyla açılır

Akademi hesabı ücretsizdir; iş e-postanla açılır ve onaylandıktan sonra kullanılır.

  • Adım adım nasıl yapılır
  • Gerçek sayılarla çözülmüş örnek
  • Yöntemin yanılttığı durum
  • Sık yapılan hatalar
Ücretsiz akademi hesabı aç